Data en privacy, iedereen heeft er en mening over

Deze week nam ik deel aan het TechLive! event van Emerce in de Beurs van Berlage. Als Technology Innovation Hunter van APG was ik gevraagd zitting te nemen in een panel waar discussie werd gevoerd over de vraag ‘moeten we data gaan zien als bezit van de consument?’. Mijn mede panelleden waren de marketing manager van de ANWB en de CEO van StartPage, een volstrekt anoniem te gebruiken zoekmachine (tip!). Een interessant onderwerp die een leuke discussie in het panel tot gevolg had en veel interactie met de zaal triggerde.

Toepasselijke vraag ook voor APG. Wij zitten immers op een ‘goudmijn aan data’ van 4,5 miljoen consumenten waar, vanuit onze rol als pensioenuitvoerder, niets anders mee gedaan kan worden dan zorgvuldig en integer pensioenen verzorgen (en dat doen we!). Vanuit de context van de missie en visie op 2025 zeker een interessante vraag.

Datagebruikers

Natuurlijk kan je onderscheid maken in data die je wel móét delen over jezelf, en data die je vrijwillig (of onbewust) deelt. Denk aan de Basisregistratie Personen die door de gemeenten wordt beheerd of de zorgverzekering. Als je niet ingeschreven bent, besta je domweg niet, althans niet officieel, of ben je niet verzekerd. Is die data dan van jou? Kan je de gemeente of de verzekeraar vragen je gegevens te wissen? Nee, dat kan niet. Die data is dus niet (exclusief) van jou, en veel andere partijen, zoals de Belastingdienst, maken daar gebruik van.

Aan de andere kant van het spectrum vinden we data die we vrijwillig of onbewust achterlaten. Makkelijk voorbeeld zijn de sociale media met Facebook als grootste databron. Daar laten inmiddels meer dan 1 miljard consumenten vrijwillig hun data achter, van een beetje tot hun hele hebben en houwen. Een gemiddelde consument heeft meer dan 50 digitale accounts, met uitschieters tot meer dan 250. Van DigId en email accounts tot Facebook, Bol.com en de sportvereniging.

De overeenkomst tussen privacy en gezondheid

Aangaande gedrag van consumenten zijn de overeenkomsten tussen privacy en gezondheid opmerkelijk. Iedereen wil gezond oud worden en niet te dik zijn. Een groot deel van de consumenten beweegt minder, eet ongezonder en drinkt meer dan ze eigenlijk zouden willen. We weten dat het niet goed is maar kunnen de verleiding niet weerstaan. Zo is het ook met privacy. Het gros van de consumenten vind dat ze recht hebben op volledige privacy, maar passen hun gedrag daar niet op aan en laten een spoor van data achter. Uit hebberigheid (win een vakantie!), uit onnozelheid (phishing) of gewoon omdat het gemakkelijk is. Zoals Google die allerlei informatie voor je klaar zet aan de hand van je online gedrag.

De (eerlijke) vinder

Data is van degene die het vindt en kan door de vinder gebruikt worden, dat is mijn stelling. Tenzij er natuurlijk iets anders mee gedaan wordt dan redelijk is. Maar in pakweg 90% van de gevallen hebben we akkoord gegeven op het gebruik van onze data door, meestal gemakzuchtig, de voorwaarden te accepteren. Of is de informatie uit vrije wil voor iedereen zichtbaar online gezet. Zonder te beseffen wat de gevolgen daarvan kunnen zijn.

Europese wetgeving

Met de komst van de Europese wetgeving GDPR (General Data Protection Regulation) in mei 2018, is de bescherming van data van personen wettelijk geregeld. De boetes bij vertreding zijn in elk geval hoog, tot 4% van de jaaromzet of 20 miljoen euro. De vraag is natuurlijk hoe dat in de praktijk gaat uitpakken. Bij goedwillende organisaties (zoals APG) is dat geen punt, maar er zijn veel partijen in de wereld die minder integer zijn. Het zal enige tijd duren voordat de wet effect heeft.

Waardevolle zwerfdata

Omdat veel data onbeschermd digitaal rond zwerft, is het voor iedereen makkelijk om erbij te komen. Data die eindeloos online zal blijven. Er zijn partijen die slimme software hebben waarmee ze van een huishouden 1.400 (!) verschillende soorten data van internet kunnen plukken. Daarmee weten ze meer van jou en mij dan onze vrienden. Met de inzet van artificial intelligence is het zelfs mogelijk om stukken informatie, die stuk voor stuk niet heel waardevol zijn, aan elkaar te verbinden en daarmee nieuwe, waardevolle informatie maken. Het gaat spannend worden de komende jaren wat dat betekent voor onze privacy.

Ik kijk er nu al naar uit…